Thứ hai ngày 14/ 01/ 2013
MÔN: LỊCH SỬ Tiết 19
BÀI: NƯỚC TA CUỐI THỜI TRẦN
I. MỤC TIÊU:
- Nắm được một số sự kiện về sự suy yếu của nhà Trần:
+ Vua quan ăn chơi sa đọa; trong triều một số quan lại bất bình, Chu Văn An dâng sớ xin chém 7 tên quan coi thường phép nước.
+ Nông dân và nô tì khởi nghĩa đấu tranh.
- Hoàn cảnh Hồ Quý Ly truất ngôi vua Trần, lập nên nhà Hồ:
Trước sự suy yếu của nhà Trần, Hồ Quý Ly – một đại thần của nhà Trần đã truất ngôi vua nhà Trần, lập nên nhà Hồ và đổi tên nước là Đại Ngu.
* HS khá, giỏi:
+ Nắm được nội dung một số cải cách của Hồ Quý Ly: quy định lại số ruộng do quan lại, quý tộc; quy định lại một số nô tỳ phục vụ trong gia đình quý tộc.
+ Biết lí do chính dẫn tới cuộc kháng chiến chống quân Minh của Hồ Quý Ly thất bại: không đoàn kết được toàn dân để tiến hành kháng chiến mà chỉ dựa vào lực lượng quân đội.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:
- Bảng nhóm, bút dạ.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1. Kiểm tra bài cũ: - Kiểm tra 2 HS:
+ Ý chí quyết tâm tiêu diệt quân xâm lược quân Mông - Nguyên của quân dân nhà Trần được thể hiện như thế nào ?
+ Khi giặc Mông – Nguyên vào Thăng Long, vua tôi nhà Trần đã dùng kế gì để đánh giặc ?
- GV nhận xét, ghi điểm.
2. Bài mới :
a. Giới thiệu bài: Qua những bài Lịch sử các em đã học và đã biết, trong gần hai thế kỉ trị vì nước ta, nhà Trần đã lập được nhiều công lớn, chấn hưng, xây dựng nền kinh tế nước nhà, ba lần đánh tan quân xâm lược Mông – Nguyên,... Nhưng đến năm 1400 lịch sử đất nước lại bước sang một trang mới. Tại sao lại như vậy? Tình hình đất nước sẽ như thế nào trước những thay đổi đó? Thầy trò chúng ta sẽ cùng đi tìm câu trả lời qua bài Lịch sử hôm nay: Nước ta cuối thời Trần.
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS

Hoạt động 1: Tình hình nước ta cuối thời Trần:
GV: Nhà Trần đã chấn hưng, bảo vệ và xây dựng đất nước phồn thịnh, nhưng đến cuối thời Trần, tình hình nước ta như thế nào? Các em hãy đọc SGK từ đầu đến ...xin từ quan” để trả lời câu hỏi sau:
- Vào giữa thế kỉ XIV :
+ Vua quan nhà Trần sống như thế nào ?
+ Cuộc sống của nhân dân lúc đó ra sao?
+ Phản ứng của nhân dân với triều đình như thế nào?
- Tổ chức HS thảo luận nhóm 2.
- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung.
- GV nhận xét, chốt ý đúng và yêu cầu: Hãy nêu lại tình hình nước ta cuối thời Trần
- GV: Càng về cuối thời Trần, đất nước càng suy yếu, nội bộ triều đình lục đục, vua quan chỉ biết ăn chơi vơ vét của dân, cuộc sống nhân dân vô cùng cơ cực. Nhân dân buộc phải đứng dậy đấu tranh trong đó có các quan đại thần triều đình mà tiêu biểu là Chu Văn An - 1 mệnh quan triều đình thanh liêm, chính trực.
- GV giới thiệu về Chu Văn An: Đây là chân dung Chu Văn An. Quê ông ở làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (Thanh Trì), nay thuộc xóm Văn, xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội.
Ông là người chính trực, đã từng đỗ Thái học sinh nhưng không ra làm quan mà mở trường dạy học ở làng Huỳnh Cung, bên kia sông Tô Lịch, ông có công lớn trong việc truyền bá, giáo dục tư tưởng đạo đức Khổng giáo vào Việt Nam. Vua Trần Minh Tông (1314–1329) vời ông ra làm tư nghiệp Quốc tử giám, dạy cho Thái tử Trần Vượng, tức là vua Trần Hiến Tông tương lai. Đến đời vua Trần Dụ Tông, ông thấy quyền thần làm nhiều điều vô đạo, ông dâng Thất trảm sớ xin chém 7 tên gian nịnh, nhưng vua không nghe. Ông chán nản từ quan về ở núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương) dạy học, viết sách cho tới khi mất. Cuộc đời thanh bạch và tiết tháo của ông là tấm gương sáng của thời phong kiến.
Ông là một trong số rất ít bậc hiền nho được thờ ở Văn Miếu. Sự nghiệp của ông được ghi lại trong văn bia ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Đến nay, những đóng góp của ông vẫn được sử sách ghi nhận, rất nhiều trường học được